Carte, ordinantie en Reglement (1667)
Carte, ordinantie en Reglement van onze lieve Vrouwe Gulde binnen Turnhout
de dato 14 augustus 1667
Tot Meerder eer en Glorie Gods en der Heylige Maegd Maria Carte, ordinantie, en Reglement van onze lieve Vrouwe Gulde binnen Turnhout.
Waer naer alle Guldebroeders en Zusters van Zullen hebben te reguleren.
In den eersten Zullen alle Gulde broeders en Zusters Schuldig en gehouden Zijn, op den dag van Onze Lieve Vrouwe geboorte de Misse te komen hooren, die alsdan nae het sermoen zal worden gedaen; en van gelijken des anderen dags daer naer de Zielmisse, die voor de overledene broeders en Zusters zal worden gedaen.
Item dat ieder Gulde broeder zal gehouden weezen om op Onze Lieve Vrouwe dagen, op Hoogtijden, mitsgaders op alle eerste Zondagen van de maend te Compareren in het lof met een flambeeuw of keersse.
Item dat niemand hem zal vervoorderen eenige Speel-lieden te krijgen op Maria geboorte dag om eenige ligtverdigheid van danssen te bedrijven, of eenige andere Speelen te mogen frequenteren, of exerceren.
Item dat alle Gulde Broeders en Zusters zullen schuldig en gehouden zijn om hunnen Chyns pennng te koomen betaelen op Maria geboorte dag of s'anderen dags nae de Zielmisse, ten huyze, daer hun door den knegt deezer Gulde zal worden geadverteirt, of de weet gedaen, s'jaers een blanket of dry en een halven stuyvers.
Item alle Dekens van deeze Gulde zullen gehouden zyn, te weeten twee dienende Dekens en twee aenkomende, op alle eerste zondagen van de maent, als ook op Turnhout kermis dag in de processie of ommegang ons Li. Vr. Beeld te dragen, of zullen gehouden zijn een ander in hunne plaetse te stellen.
Item, dat alle Dekens zullen gehouden zyn om hunne rekening te doen dags naer onze lieve vrouwe geboorte dag, weezende den 9ten september, en zoo de zelve Dekens hunne rekening niet en doen, zoo zal de reykening gedaen mogen worden tot hunnen last alleen.
Item zullen de Dekens nog gehouden weezen, als zy hunne rekening doen, het slot van de rekening te voldoen op pene daer toe staende van twee gulden eens 10 stuyvers, d'een helft tot profyt van den armen, en d'ander helft ten behoeve deezer Gulde.
Item zoo daer iemand van deeze Gulde Broeders of Zusters komt aflyvig te worden, zoo zullen de vrienden of erfgenaemen gehouden zijn voor hunne dood schuld te betaelen, en voor het mede gaen der begraeffenis 38 stuyvers te saemen eenen gulden en achttien stuyvers, welke somme zy gehouden zyn te betaelen, 't zy of zy de Gulde noeyen (uitnodigen) of niet.
Item, of eenige van de Gulde Broeders of Zusters kinderen kwaemen te sterven, en de Gulde noeyde (uitnodigde) met de begraeffenis, zullen gehouden zyn daer voor te betaelen twelf stuyvers.
Item, of er iemand solliciteerde om in deeze Gulde geschreeven te worden zoo en zal het zelve niet mogen geschieden, zonder het Consent van den hoofdman, ouder mans, en dat met het byweezen van twee Dekens, en dat deze inschrijving niet zal mogen geschieden, ten zy dat eenen man is van goeden, Catholyken, Roomschen geboore, en eenen liefhebber van Onze Moeder en Maegd Maria.
Item of het gebeurde, dat iemand van de Gulde Broeders in deeze vergaedering kwam crakeel te maeken, met eenige onbehoorlyke woorden of werken, zal daer over by elken Gulde Broeder mogen gecalangiert worden ende in pene geslegen worden nae meriten zonder tegenzeggen
Item zoo daer iemand in deeze Gulde word ingeschreeven, hetzy Gulde Broeder of Zuster, zoo zal eenieder manspersoon schuldich zijn te geeven 21 stuyvers eens, en een trouw persoon 10 stuyvers en eenen halven voor inkoom - geld.
Item of het gebeurde, dat eenige Broeders of Zusters wilde hun afscheyd neemen, of uijt deeze Gulde gaen, zullen gehouden weezen daer voor te betaelen voor uytgaen geld de mans 21 stuyvers en de vrouwen 10 stuyvers en eenen halven.
Item, zoo daer iemand waere van de Gulde-Broeders, die in deeze Gulde zoude mogen weezen, die deeze boven gemelde artikelen niet wilde onderhouden, het zy by foute van betaeling, van hunnen Cyns penning, dood Schuld, of verdronken gelagen, penen of andersints, zal zynen naem gerayeëert worden, en in de Gulde niet meer bekent weezen, en zal evenwel de pene, daer hy in geslaegen is, moeten betaelen.
Item, zoo daer eenen Gulde Broeder, of Zuster komt te sterven, en de Gulde Broeders de weet gedaen zynde om mede ter begraeffenis te gaen, zoo zullen de Gulde Broeders gehouden weezen om mede te gaen, zoo zy 't huys zijn, ten zy met noodzakelyk beletsel.
Item, of er iemand waere, die in deeze Gulde niet en was ingeschreeven, en de Guldde-Broeders noyden [uitnodigden] of verzogten om met de begraeffenis te gaen, zullen gehouden weezen te geeven een ton bier of zes guldens in plaets.
Item, op Onze Lieve Vrouwe geboorte dag, al wanneer de Gulde Broeders zullen teren, zal eenieder zyn gelag moeten betaelen precies, of andersints en zal men de zelve niet meer kennen als Gulde-Broeders.
Item, en zal niemand van de Gulde-Broeders of Zusters deezer gulde vermogen op Onze lieve vrouw geboorte dag, of als de Gulde-Broeders teeren, eenige persoonen die in deeze Gulde niet en zyn, in te brengen of eeren ten huyze, daer de Gulde-Broeders teeren, op pene van een half pond witten wasch ten behoeve van Onze Lieve Vrouwe Gulde.
Item, als de Gulde Broeders teeren zal ieder zyn kinderen 't huys moeten laeten, of men zal de zelve rekenen als groote lieden.
Aldus geaccordeert, en geapprobeert, by den Eerw. Heer Capellaen, Hoofdman, Oudermans, Dekens en gemeyne Gulde-Broeders van Onze Lieve Vrouwe Gulde binnen Turnhout die het zelven hebben onderteekent deezen 14 Augusti 1667. = Guilielmus Nuyts Capellaen, Matt. Empsens Hoofdman, Peeter De Frans, Guil. Ponys Dekens … Peeter De Kinder Ouderman.
Uit het archief van de Broederschap van Onze Lieve Vrouw van de Heilige Rozenkrans. Transcriptie: Jef Van den Bergh